Inleiding
De Van Hauwermeirsmolen, aan de rand van de Massemense dorpskern, heeft de tand des tijds doorstaan, zij het maar net met de hakken over de sloot. De molen is sinds april 2007 volledig gerestaureerd en opnieuw maalvaardig.
Aanvankelijk betrof het hier een dubbelmolen. Een graan- en oliemolen of stampkot, lagen tegenover elkaar aan de oever van de beek en elk uitgerust met een bovenslagrad.
Het stampkot of oliemolen verviel in puin in 1924.

Uitrusting

In de watermolen zijn drie koppels maalstenen met een volledige uitrusting. Er is een galg met ijzerring. Verder vindt men nog een haverbreker, een weegbrug, een koekenbreker, een hefvork voor de sterrewielen. De overbrenging is zoals gewoonlijk van gietijzer. Er is een sleepluiwerk met aandrukrol op de riem.
In de molen staat het jaartal 1798 gekerfd in de muur.

^ naar boven ^

Het waterrad
Naargelang het verval kent de watermolen een specifieke aandrijfmethode.
Was er een ruim verval voor handen, dan werd gekozen voor een bovenslagrad.
Op 31 juni 1905 maakt de firma Van De Putte uit Ledeberg een offerte over voor het maken en plaatsen van een waterwiel bij de Weduwe Van Hauwermeir-De Porre. Het wiel kost vijf en vijftig cent de kilo en heeft een diameter van 2m22.

Het huidige waterrad is geklinknageld, 152 cm breed, heeft een diameter van 242 cm, telt 30 schoepen en weegt ongeveer 1500 kg. Het werd gemaakt en geplaatst in 2000 door molenmaker Peter Thomaes.

De Maelbroekmolen in de Molenbeekweg te Massemen was tot 1920 uitgerust met een zeer groot middenslagrad, van naar schatting 1.60x6.40 diam, wellicht één van de grootste in Vlaanderen.

^ naar boven ^

Technisch schema aandrijving van de graanmolen

Vrijwillig medemolenaar Jef Geldof maakte onderstaand gedetailleerd schema waarbij alle technische gegevens zoals het aantal omwentelingen van het rad, het aantal kammen van de sterrewielen en het spoorwiel en de overbrengingen vermeld staan.

Het stampkot
Oliemolens kwamen overal in Europa en Klein-Azië voor . Het werkingsprincipe was in grote lijnen overal hetzelfde en bestond uit twee bewerkingen: het breken van de oliehoudende zaden en anderzijds het persen van de olie uit de gebroken zaden.
Om de olie bij het persen gemakkelijker uit de zaden te laten lopen is het aangewezen om de zaden te breken. In de loop der tijden ontstond hiervoor een even ingenieus als simpel werktuig: de kollergang.
Op 20 oktober 1909 betaalt Weduwe Van Hauwermeir de som van "drijhonder vijftig franken voor de levering van eene koppel pletterstenen".

Bij de restauratie in 2000 werd gezocht naar oorspronkelijke restanten in de funderingen van het stampkot. Aangezien geen noemenswaardige ontdekkingen gedaan werden, werd de vloer dichtgegooid. Momenteel is het stampkot een stal voor de ezels. De oude vensteropeningen en gemetste cirkelvormige openingen waar ooit het tweede waterrad bevestigd was in de gevel, zijn bewaard als stille getuigen van het rijke verleden van de bedrijvigheid hier.

^ naar boven ^

De molenstenen
Eén koppel molenstenen werd gescherpt door molenaar Jan Bauwens. Bij het openleggen van de stenen ontdekte hij dat het hier om een unieke molensteen gaat. In de kern ligt een zeshoekige basaltsteen, omringd door een Franse natuursteen van La Ferté- sous- Jouarre.

De beste molenstenen ter wereld kwamen uit La Ferté-sous-Jouarre nabij Parijs. De groeven waren klein en de situatie veranderde voortdurend. Men startte een nieuwe uitbating, de goede stenen werden gewonnen en daarna werd de site verlaten voor een betere plek. Tijdens de piekperiode lagen er honderden groeven verspreid over de heuvels rond La Ferté. Water was een permanente zorg en groeven liepen snel vol zodra het werk er stopte. Sedert dan kregen de bomen alle tijd om op te schieten. De kruinen van het Bois de la Barre verbergen verschillende mooie exemplaren.

In de watermolen liggen drie koppels molenstenen, misschien werden ze ooit gekocht in Roeselare bij de handelaar V.Claeys-Campe in Granen en Molensteenen . De handelaar roemt in zijn offerte de eerste kwaliteit molenstenen uit La Ferté. De stenen zijn uitmuntend goed en hard om alle granen te malen. Ze kosten 900 frank per paar.

De molensteengroeves van La-Ferte-sous-Jouarre